Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında

Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından alınan, 1.08.2026 tarihli ve 33327 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan

Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (Sayı: 2023/5)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sayı: 2026/11) uyarınca özetle;

1.TEBLİĞİN KONUSU:
Bu tebliğ değişikliği, firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerinin Türk lirasına dönüştürülmesinde uygulanacak döviz dönüşüm desteği kriterlerini, üst limitleri, firma kontrolü tanımlarını ve usulsüz kullanımlara yönelik yaptırımları düzenlemektedir. Gümrük tarife istatistik pozisyonu (GTİP) kodu veya belirli bir eşya cinsi metinde yer almamakta olup, doğrudan yurt dışı kaynaklı dövizlerin dönüşüm süreçleri amaçlanmaktadır.

2. ÖNE ÇIKAN HUSUSLAR:

• Firmaların döviz dönüşüm desteğinden yararlanabilmesi için Merkez Bankasınca belirlenen döviz pozisyonu oranının aşılmaması şarttır.
• Şartları sağlayan firmalara dönüşüm kuru üzerinden Türk lirasına çevrilen tutarın yüzde 2’si kadar döviz dönüşüm desteği ödenir.
• Destek kapsamında satılabilecek döviz tutarlarına veya alınabilecek destek tutarlarına üst limitler getirilebilir.
• Üst limitler; firma kârlılığı ve işgücü maliyetinden oluşan katma değer tutarları dikkate alınarak hesaplanır.
• Firma kontrolü kavramı; doğrudan veya dolaylı olarak bir firmada asgari %50 oranında hisseye, oy hakkına veya yönetim kurulu üyelerinin asgari %50’sini seçme/sahip olma hakkına sahip olunması şeklinde tanımlanmıştır.
• Aracılı ihracat sözleşmesi kapsamında yurda getirilen dövizlerin satışı, ürün tedarik eden firmalar adına yapılabilir; destek tutarı doğrudan tedarikçi firma hesabına aktarılır.
• Aracı bankalar, Merkez Bankasınca belirlenecek azami oranı aşmamak kaydıyla işlemlerden komisyon alabilir.
• Gerçeğe aykırı beyan veya usulsüz kullanım tespiti halinde, ödenen destekler kur farkı ve en yüksek gecelik borç verme faizi ile birlikte geri tahsil edilir.
• Usulsüzlüğü tespit edilen firmaların Merkez Bankası kaynaklı kredi başvuruları ve kullanım talepleri belirli sürelerle kabul edilmez ve haklarında suç duyurusunda bulunulur.
• İhlal yapan firmaların kontrol ettiği veya bu firmaları kontrol eden diğer tüm firmalar da faiz dahil tüm tutar ödenene kadar kredi ve destek engeline takılır.
• Merkez Bankası, şüpheli veya gerekli gördüğü firmaları incelemeye alma yetkisine sahiptir ve inceleme süresince destek ödemelerini durdurur.

3. KİMLERİ ETKİLİYOR?:

• Yurt dışı kaynaklı döviz geliri olan ve döviz dönüşüm desteğinden faydalanan tüm ithalatçı ve ihracatçı firmaları,
• Dış Ticaret Sermaye Şirketlerini ve Sektörel Dış Ticaret Şirketlerini,
• Aracılı ihracat sözleşmeleri kapsamında ürün sağlayan tüm tedarikçi firmaları,
• İşlemlere aracılık eden ve tespiti/bildirimi yapmakla yükümlü olan tüm aracı bankaları,
• Bu firmalarla sermaye ve yönetim ilişkisi kapsamında asgari %50 ortaklığı veya kontrol bağı bulunan diğer tüzel ve gerçek kişileri doğrudan etkilemektedir.

4. YÜRÜRLÜLÜK TARİHİ:
Bu düzenleme 26/1/2023 tarihli ve 32085 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2023/5 sayılı ana Tebliğe dayanmaktadır. Değişiklik tebliğinin gümrük, dış ticaret ve finansal işlemlerde dikkate alınacağı yürürlük tarihleri şu şekildedir:

• MADDE 4 (Mülga 6. Madde): 1.08.2026 (Yayımı tarihinde) yürürlüğe girmiştir.
• DİĞER TÜM HÜKÜMLER: 1/10/2026 tarihinden itibaren yürürlüğe girecek ve bu tarihten itibaren gümrük/dış ticaret işlemlerine bağlı finansal süreçlerde dikkate alınacaktır.
• GEÇİCİ MADDE 1 Değişikliği: Eski taahhütlerin süresi 31/7/2026 tarihinden 31/1/2027 tarihine uzatılmıştır.