Gümrük Vergisi Nedir? Nasıl Hesaplanır?

Gümrük Vergisi Nedir? Nasıl Hesaplanır?

Gümrük vergisi, 4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun 3.maddesi 8.fıkrasın da tanımlamış olup, “ilgili mevzuat uyarınca eşyaya uygulanan ithalat vergilerinin ya da ihracat vergilerinin tümünü” ifade etmektedir. Yani, eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine girişin de uygulanacak İthalat vergileri veya eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesinden çıkışında uygulanacak İhracat vergilerini ifade etmektedir.

Mezkur Kanun’un 3.maddesinde ithalat ve ihracat vergileri deyime de tanımlanmış olup, “eşyanın ithalinde veya ihracatında ödenecek gümrük vergisi ile diğer eş etkili vergiler ve mali yükleri ile Tarım politikası veya tarım ürünlerinin işlenmesi sonucu elde edilen bazı ürünlere uygulanan özel düzenlemeler çerçevesinde ithalatta ve ihracatta alınacak vergileri ve diğer mali yükleri” ifade etmektedir.

Mevzuatımızda Gümrük Vergileri tanımının içinde yer alan vergi türleri ilk olarak “Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği Ek-1” de tanımlanmıştır. Yönetmelik ekine göre Gümrük Vergileri “Gümrük V., İGV, Tek ve Maktu Vergi, Dampinge ,Karşı Vergi, Subvansiyona Karşı Telafi Edici Vergi, Katma Değer Vergisi, Özel Tüketim Vergisi, Ek Mali Yükümlülük, Toplu Konut Fonu, Tütün Fonu, Ek Fon, Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu, Çevre Katkı Payı, Telafi Edici Vergi (İhracat), TRT Bandrol Ücreti (Ticari olmayan eşya için)” olarak tanımlanmıştır. 

Gümrük Vergisi Nasıl/Nereden Sorgulanır?

Eşyanın ithalinde uygulanacak gümrük  v. oranları 1964 tarihli 474 sayılı Gümrük Giriş Tarife Cetveli Hakkında Kanun ekinde yer alan Gümrük Giriş Tarife Cetvelinde belirtilmiştir. Aynı Kanun’un 2.maddesinde “Cumhurbaşkanı, bu Kanunun eki Gümrük Giriş Tarife Cetvelinde yer alan eşyaların gümrük vergisi had ve nispetlerini 50’ye kadar yükseltebilir, sıfıra kadar indirebilir veya bu Cetveldeki had ve nispetleri %50’sine kadar artırabilir” hükmü yer almaktadır.

Mezkur kanun hükümlerinde yer alan Cumhurbaşkanlığı yetkisi dolayısıyla her yılın sonunda AB ile eş zamanlı olarak yayımlanan İthalat Rejim Kararının Ekli listelerinde yer alan G.T.İ.P. numaraları karşılarında belirtilen Vergi Oranları uygulamada esas alınmaktadır.

İthalatını yapacak olduğumuz ürünlerin Gümrük Vergi oranlarının tespit edilebilmesi için ilk olarak eşyanın sınıflandırılması, yani ürünü tanımlayan bilgiler neticesinde karşılığı olduğu G.T.İ.P numarasının belirlenmesi gerekmektedir. Sınıflandırma yapılması sonrası G.T.İ.P numarasının karşısında belirtilmiş olan vergi oranı eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine girişinde ödenecek olan Gümrük Vergi oranıdır. Örneğin; aşağıdaki tablo İthalat Rejim Kararının Ekli II Sayılı listesinin belirli bir kısmıdır. Madenciler için emniyet lambaları, 8513.10.00.10.00 G.T.İ.P  numarasında sınıflandırılmaktadır. Söz konusu G.T.İ.P numarasının karşısında % 5,7 Gümrük Vergi oranı belirlenmiş olup, ürünün ithalatında ödenecek Gümrük V.'yi tespit etmiş oluyoruz.

Dış Ticaretin en önemli aşaması ürünlerin ithalatının yapılmasında maliyet hesaplamasıdır. Doğru bir maliyet hesabının yapılabilmesi için ürünlerin doğru sınıflandırılması, ürüne ait menşe ülkenin tespiti ve kullanım alanı vb. gibi ürüne ait spesifik bilgilerin doğru bir şekilde tespit edilmesi gerekmektedir. Doğru bir tespitin yapılması sizlere ödenecek olan vergi oranlarının belirlenmesinde büyük önem taşımaktadır. 

Bakanlığımız tarafından yardımcı bir araç olan Tarife Arama Motoru'nu inceleyerek, vergi hesapları ile ilgili genel bir fikir edinebilirsiniz.

https://uygulama.gtb.gov.tr/Tara

Gümrük Vergisi Nasıl Hesaplanır? 

Gümrük Vergisi, Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen eşyanın Gümrük Kıymetine göre hesaplanır. 4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun 24.maddesine göre İthal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir. Satış Bedeli, Türkiye'ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27(ilaveler) ve 28(dahil edilmeyecek) inci maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır.

Örnek ile desteklemek gerekirse; Türkiye’ye 10.000 USD değerinde yapılan bir satışla ilgili aşağıdaki bilgilere göre hesaplama yapalım.

Teslim Şekli: FOB

Navlun: 1.000 USD

Sigorta: 300 USD

Satın alma komisyonu: 100 USD

Ambalaj Bedeli: 100 USD

Gümrük V.: % 5,7  ( Diğer Ülkeler Vergi Oranı )

Kur: 1 USD ( 5 TL )

Menşe Ülke: ÇİN

Öncelikle, ithal eşyasının satış bedelinin tespitinin yapılması gerekmektedir. Gerekli tespit, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 27 ve 28.maddelerin de belirtilen ilave edilecek ve ilave edilmeyecek giderlere istinaden yapılabilmektedir.

Cevap:

FOB Teslim Şekli: Mal Bedeli(10.000 USD) +Navlun(1.000 USD) +Sigorta (300 USD) =11300 USD (GK. 27.maddesinde  “ithal eşyası için Türkiye’deki giriş liman veya yerine kadar yapılan nakliye ve sigorta giderleri ile eşyanın giriş liman veya yerine kadar nakliyesi ile ilgili olarak yapılan yükleme ve elleçleme giderleri” hükmü yer almaktadır ve hüküm gereği Navlun ve Sigorta giderleri FOB teslim şekline istinaden alıcıya ait olmasından dolayı kıymete ilave edilmesi gerekmektedir.)

Satın Alma Komisyonu: 100 USD (4458 Sayılı G.K. 28.maddesine istinaden ilave edilmeyecek giderler içerisindedir.) (alıcı tarafından üstlenilmiş olsa bile kıymete dahil edilmeyecektir.)

Ambalaj Bedeli: 100 USD (Alıcı tarafından üstlenildiği ve  Yurt Dışı faturasında ayrı olarak gösterildiyse kıymet tespitinde ilave edilecektir.)

Toplam: 11300 USD + 100 USD = 11400 USD

Gümrük V. Matrahı: 11400 USD

Gümrük V. Oranı : %5.7

Gümrük V.: 649,8 USD * 5 = 3249 TL

Ödenecek Gümrük V.: 3249 TL

2020 Gümrük Vergisi Oranları Nereden Öğrenilebilir?

Her yıl sonunda İthalat Rejim Kararına Ek karar olarak yayınlanan liste eklerinde yer alan G.T.İ.P numaraları karşısında gösterilen oranlar mer’i yılda kullanılacak olan Gümrük Vergi oranlarıdır.

2020 yılına ait resmi gazete linki; https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/12/20191231M3-1.pdf 

İlave Gümrük Vergisi (İGV) Nasıl Hesaplanır?

İGV, gümrük vergilerinin eş etkili bir çeşidi olup, dış ticarette ‘Tarife Dışı Önlemler’ kapsamındır.

İGV ile amaçlanan, yerli endüstri mallarını korumak için yüksek bir iç fiyat belirlemektir. İGV bir dış ticaret politikası aracı olarak, ithalatın olumsuz etkilerinden korunması istenilen sektör ürünlerinin belirlenen fiyata ulaşabilmesi için alınacak fark giderici bir vergi olarak tanımlanabilir.

İGV'ler Cumhurbaşkanlığınca tarafından düzenlenmektedir. Cumhurbaşkanlığı ilave Gümrük Vergileri ile ilgili kararını Ticaret Bakanlığının önerisi üzerine ‘İthalat Rejimi Kararına Ek Karar’ olarak çıkarır. Ancak belirlenecek olan İGV oranı her halükarda Gümrük Giriş Tarife Cetvellindeki hadlerin yüzde elli arttırılmış düzeyini aşamaz.

Gümrük Vergileri tanımı içerisinde yer aldığından gümrüklenmiş değerin hesaplanmasında dikkate alınır.

Matrah : gümrük v. matrahıdır.

Çoğunlukla nispi oran uygulanmaktadır fakat maktu vergi ile birlikte uygulandığı durumlar söz konusudur.

Min.5 USD/kg Max 10 USD/kg gibi

Min.5 USD/Adet Max 10 USD/Adet gibi

Nispi ve maktu verginin birlikte uygulandığı durumlarda; Her bir kg ya da adete düşen verginin bulunması gerekmektedir.

Akabinde her bir kg/adete düşen verginin maktu vergi tutarları ile karşılaştırılarak; Nispi Verginin minimum tutardan az olması halinde minimum vergi, Nispi Verginin maksimum tutardan fazla olması halinde maksimum vergi, Nispi Verginin minimum ve maksimum tutarlar arasında kalması halinde nispi vergi uygulanır.

Örnek; 2004 yılı Mesleki Yeterlilik Sınavı

İthal edilecek eşya ile ilgili olarak uygulanacak İGV oranları,2011/2203 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki “İthalat Rejimi Kararına Ek Karar ”da aşağıdaki şekilde gösterilmiştir.

Eşyanın gümrük kıymeti 10.000 USD, miktarı 100 kg’dır. Tahsil edilecek İGV ne kadardır?

A) 125 USD

B) 425 USD

C) 1.000 USD

D) 2.000 USD

CEVAP: B Şıkkı

Çözüm:

Min İGV : 100kg*1,25 USD = 125 USD

Mak İGV : 100 kg*4,25 USD = 425 USD

Nisbi GV : 10.000 USD* %20 = 2000 USD