Menşe Ne Demektir? Menşe Şahadetnamesi Nedir?

Menşe Ne Demektir? Menşe Şahadetnamesi Nedir?

Menşe; eşyanın 'iktisadi milliyeti' olarak tanımlanırken, menşe kuralları da eşyanın hangi ülke menşeli olduğunun belirlenmesini sağlayan spesifik kurallar olarak tanımlanabilmektedir.

Kyoto Sözleşmesi'nde menşe kuralı; “ulusal mevzuat veya uluslararası anlaşmalarla belirlenmiş ilkelerden hareketle geliştirilmiş ve bir ülke tarafından eşyanın menşeini tespit etmek amacıyla kullanılan spesifik hükümler” olarak tanımlanmıştır.

Menşe Şahadetnamesi, uluslararası ticarete konu olan ürünlerin menşeini belirten belgelerdir. İhracatı yapan firmanın üyesi bulunduğu yerel ticaret ya da sanayi odalarınca onaylanan bir belgedir

GK 38. Maddesine göre; menşe esaslı ticaret politikası önlemlerine, ilave gümrük vergisine veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere tabi eşyanın serbest dolaşıma girişinde önlemin ilave gümrük vergisinin veya mali yükümlülüklerin uygulanmaması için eşyanın söz konusu uygulamalara tabi ülkeler menşeli sayılmamasını tevsik etmek üzere düzenlenen belgedir.

Menşe şahadetnamesi eşyanın tercihli olmayan menşeini göstermekle beraber, Gümrük Yönetmeliği’nin 7 no.lu ekinde örneği yer almaktadır. Ticaret ve/veya Sanayi Odalarınca düzenlenir. Gümrük İdaresince vize edilen bir belge değildir. 

Gümrük Yönetmeliğinin 40’ıncı maddesine göre menşe şahadetnamelerinde aşağıdaki bilgilerin bulunması zorunludur. 

1. Eşyayı gönderenin adı, soyadı,
2. Türkiye’deki alıcısının adı, soyadı,
3. Kapların marka, numara ve sayıları,
4. Eşyanın cinsi, nev’i, daralı ve net ağırlıkları ile kıymeti ve yollama şekli,
5. Şahadetnameyi veren makamın tasdik şerhi, (tarih, imza ile mührü veya kaşesi)
6. Menşe şahadetnamesi eşyanın o ülkede gördüğü değişiklik ve işlemlerden ötürü o ülke menşeli addedilerek verilmiş ise bu husustaki etraflı açıklamalar.

Menşe Ülke Ne Demektir?

Genel olarak eşyanın üretildiği ya da elde edildiği ülke anlamını taşımaktadır. ancak bazı durumlarda eşyalar birden fazla ülkede üretim faaliyetine tabi tutulabilmektedir. ya da üretim ve elde etme işlemi sonrasında yeni bir işçilik ve işleme faaliyetine tabi olabilmektedir. Bu durumlarda eşyanın menşe ülkesi tespiti uluslararası ticarette menşe kuralları çervesinde çözüme ulaşmaktadır.

Tercihli-Tercihsiz Menşe Nedir? Farkları Nelerdir?

Tercihli olmayan menşe eşyanın sadece “iktisadi milliyeti”ni ifade etmekte olup, kural olarak, eşyanın ithalatta tercihli rejimden istifade etmesi anlamında, söz konusu eşyaya herhangi bir fayda temin etmez.

Ülkemiz mevzuatında, tercihli olmayan menşe kuralları, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 17 ila 22 inci Maddelerinde ve Gümrük Yönetmeliği’nin 33 ila 42 inci Maddelerinde düzenlenmektedir.

Gümrük Kanunu’nun 18 ve 19 uncu maddelerine göre, eşyanın tercihli olmayan menşei;

‘kara suları da dahil olmak üzere, tümüyle elde edildiği veya üretildiği, ya da

eşyanın üretiminin birden fazla ülkede gerçekleştirilmesi halinde, ‘yeni bir ürünün imal edildiği veya imalatın önemli bir aşamasının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin yapıldığı’,

ülke menşeli olarak tayin ve tespit edilmektedir. Eşyanın tercihli olmayan menşei ‘menşe şahadetnamesi’ ile kanıtlanmaktadır.

Tercihli menşe, kısaca tercihli tarife uygulamalarından yararlandırılmak istenen eşyaya tatbik edilen menşe kuralları olarak tanımlanabilir.

Tercihli menşe kuralları; aralarında serbest ticaret alanı tesis etmiş olan ülkeler arasındaki ticarete konu eşyanın ithalatında, anlaşma ile ihdas edilen tercihli rejimin (gümrük vergisi indirimi veya muafiyeti) uygulanmasına veya belli ülkelere tek taraflı (otonom) olarak tanınan tercihler kapsamında söz konusu ülkeler menşeli eşyanın, indirimli gümrük vergisiyle veya gümrük vergisinden muaf olarak ithalatına esas teşkil etmektedir.

Eşyanın tercihli meşe statüsü ‘menşe ispat belgesi’ ile kanıtlanmaktadır.

Pan-Avrupa-Akdeniz Menşe Kümülasyonu sistemi kapsamında tesis edilen serbest ticaret alanlarında EUR.1 ve EUR-MED menşe ispat belgeleri,  Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi kapsamında ise Form A belgesi kullanılmaktadır.

Eşyanın tercihli menşe statüsü kazanması için ilgili ülke ile akdedilen serbest ticaret anlaşmasının eki Menşeli Ürünler Kavramının Tanımı ve İdari İş Birliği Yöntemleri Hakkında Protokolünde (menşe protokolü) yer alan şartları yerine getirmiş olması gerekmektedir.

Bu çerçevede, eşyanın tercihli menşe statüsünü kazanması için temel kriter; söz konusu eşyanın ya “tamamen o ülkede elde edilmiş” olması ya da tamamen o ülkede elde edilmemiş maddeler ihtiva ederek o ülkede elde edilmesi halinde, eşyanın imalatında kullanılan söz konusu ithal maddelerinin “yeterli işçilik veya işlem” den geçirilmiş olmasıdır.

Tamamen elde edilmiş ürünler, menşe protokollerinde ayrıntılı olarak tanımlanmıştır (Örneğin; taraf ülkede hasat edilen bitkisel ürünler, taraf ülkede doğmuş ve yetiştirilmiş canlı hayvanlar).

Tamamen elde edilmemiş ürünlerin, tercihli menşe statüsü kazanması için söz konusu ürünlerin tâbi tutulması gereken işçilik ve işlemler listesi bütün serbest ticaret anlaşmalarına ek menşe protokollerinde belirtilmiştir.

Bu itibarla, menşeli olmayan maddeler üzerinde gerçekleştirilen işçilik veya işlemlerin biri veya bir kısmı liste kurallarında yer alan şartları karşılaması kaydıyla elde edilen ürün, tercihli menşe statüsü kazanır.

Bir Eşyanın Menşei Neden Önemlidir?

• İthalattan alınacak gümrük vergilerinin hesaplanmasında,
• Ticaret politikası önlemlerinin uygulanmasında,
• Dış ticaret istatistiklerinin tutulmasında,

O eşyanın menşe ülkesi esas alınması sebebiyle çok büyük önem arz etmektedir.

İlgili Bağlantılar:

1. İhtisas Gümrüğü Uygulamasında Menşe İspatı
2. Menşe Şahadetnamesinin Hangi Ülke Tarafından Düzenleneceği Hk.
3. Menşe ve Dolaşım Belgeleri Sonradan İbrazında Süre Uzatımı
4. AB Çıkışlı İngiltere Menşeli Eşyada İGV
5. Elektronik Menşe Şahadetnamesi Düzenleyen Ülkeler
6. Menşe Belgeleri - Islak İmza
7. Manuel Düzenlenen Menşe İspat ve Dolaşım Belgeleri